ઈ-ચુકવણી કર કાર્યક્ષમતા

નવી ઈ-ચુકવણી કર સેવા હેઠળ, પ્રત્યક્ષ કરની ચુકવણી સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓની સમગ્ર શૃંખલા, ચલણ બનાવવાથી (CRN)થી લઈને ચુકવણી કરવા અને ચુકવણીના ઈતિહાસની નોંધને અધિકૃત બેંકો માટે ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ હોમ | આવકવેરા વિભાગ દ્વારા સક્ષમ કરવામાં આવી છે. આ કાર્યક્ષમતા હેઠળ ફોર્મ 141(કલમ 393(1) હેઠળ કર કપાત માટે ચલણ સાથેનું નિવેદન) (અગાઉ ફોર્મ 26QB/26QC/26QD/26QE તરીકે ઓળખાતું હતું) ફાઇલ કરવાનું પણ ઉપલબ્ધ છે.

કરદાતાઓને ચુકવણી માટે નેટ બેન્કિંગ, ડેબિટ કાર્ડ, બેંક કાઉન્ટર પર ચુકવણી સહિત વિવિધ પ્રકારના માધ્યમોની વિશાળ શ્રેણી પ્રદાન કરવામાં આવે છે.

(કાઉન્ટર પર) નવી કાર્યક્ષમતામાં. કરદાતાઓને RTGS/NEFT અને ચુકવણી ગેટવે (નેટ બેન્કિંગ, ડેબિટ કાર્ડ, ક્રેડિટ કાર્ડ અને UPI) જેવા માધ્યમોનો ઉપયોગ કરીને તે બેંકો મારફતે ચુકવણી કરવાનો વિકલ્પ પણ આપવામાં આવ્યો છે, જે પ્રત્યક્ષ રીતે કર વસૂલવા માટે અધિકૃત નથી. આ કાર્યક્ષમતાનો ઉપયોગ કરીને ચુકવણી કરવા માટે, ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલની ઈ-ચુકવણી કર કાર્યક્ષમતા પર ચલણ (CRN) ફરજિયાત રીતે બનાવવું જરૂરી છે. વધુમાં, CSI (ચલણની સ્થિતિની પૂછપરછ) સુવિધા ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલમાં ઉમેરવામાં આવી છે. TAN વપરાશકર્તાઓ ઝડપી સંપર્ક દ્વારા પ્રી-લોગઈનમાં CSI ફાઈલ ડાઉનલોડ કરી શકે છે અને વિકલ્પરૂપે પોસ્ટ-લોગઈનમાં વપરાશકર્તાઓ CSI ફાઈલ ડાઉનલોડ ટેબપર જઈને ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ઈ-ચુકવણી કર સેવા મારફતે કરવામાં આવેલી કર ચુકવણીઓ માટે CSI ફાઈલ ડાઉનલોડ કરી શકે છે.

હાલમાં, નીચે દર્શાવેલી બેંકો ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ મારફતે કર ચુકવણી કરવા માટે સક્ષમ છે. અધિકૃત બેંકો માટે કર ચુકવણી ફક્ત ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ મારફતે જ કરવી જરૂરી છે. કરદાતાઓ ઈ-ફાઈલિંગ પદ્ધતિમાં નવા ચુકવણી માધ્યમ તરીકે NEFT/RTGS અને ચુકવણી ગેટવેનો ઉપયોગ કરીને અનધિકૃત બેંકો મારફતે પણ ચુકવણી કરી શકે છે.

ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ઈ-ચુકવણી કર સેવા હેઠળ કર ચુકવણી માટે ઉપલબ્ધ બેંકોની યાદી નીચે મુજબ છે:

અસ્વીકરણ: અધિકૃત બેંકોની યાદી 25^મી માર્ચ, 2026 સુધી અપડેટ કરેલ છે અને તે બદલાતી રહે છે.

અધિકૃત બેંકો સિવાયની બેંકો મારફતે કર ચુકવણીઓ ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ઈ-ચુકવણી કર સેવા હેઠળ NEFT/RTGS અથવા ચુકવણી ગેટવે માધ્યમ દ્વારા કરી શકાય છે.

ઈ-ચુકવણી કર કાર્યક્ષમતાનો ઉપયોગ કરવા માટે, કરદાતાએ હોમ | આવકવેરા વિભાગ પર જવું જરૂરી છે, જ્યાં આ કાર્યક્ષમતા પ્રી-લોગઈન (હોમપેજ પર ઝડપી સંપર્ક હેઠળ) તેમજ પોસ્ટ-લોગઈન માધ્યમમાં ઉપલબ્ધ છે..

ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પરની ઈ-ચુકવણી કર સેવા હેઠળ, પ્રત્યક્ષ કરની ચુકવણી માટે ચલણ બનાવવું ફરજિયાત છે. આવા દરેક ચલણ સાથે એક અનન્ય ચલણ સંદર્ભ નંબર (CRN) સંકળાયેલ હશે.

પ્રત્યક્ષ કર ચુકવણી કરવાની જરૂરિયાત ધરાવતા અને ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પરની ઈ-ચુકવણી કર સેવાનો ઉપયોગ કરવા તૈયાર કોઈપણ કરદાતા (કપાતકર્તા અને એકત્ર કરનાર સહિત) ચલણ (CRN) બનાવી શકે છે.સેવામાં ઉપલબ્ધ પોસ્ટ-લોગઈન/પ્રી-લોગઈન વિકલ્પ દ્વારા ચલણ (CRN) બનાવી શકાય છે.

ચલણ (CRN) બન્યા પછી, કર ચુકવણી કરવા માટે નીચે મુજબના માધ્યમો ઉપલબ્ધ છે:

• નેટ બેંકિંગ (અધિકૃત બેંકો પસંદ કરો)
• પસંદ કરેલ અધિકૃત બેંકોના ડેબિટ કાર્ડ
• બેંક કાઉન્ટર પર ચુકવણી કરો (પસંદગીની અધિકૃત બેંકોની શાખાઓ પર કાઉન્ટર ઉપર ચુકવણી)
• RTGS / NEFT (આવી સુવિધા ધરાવતી કોઈપણ બેંક મારફતે)
• ચુકવણી ગેટવે (કોઈપણ બેંકના નેટ બેન્કિંગ, ડેબિટ કાર્ડ, ક્રેડિટ કાર્ડ અને UPI જેવા ઉપ-ચુકવણી માધ્યમોનો ઉપયોગ કરીને)

નોંધ લો કે બેંકમાં ચૂકવણી કરો માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણીનો ઉપયોગ એવી કરદાતા કંપની અથવા એવી વ્યક્તિ (કંપની સિવાય) દ્વારા કરી શકાતો નથી, જેના પર આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 ની કલમ 63 (જે કરદાતાઓ માટે ખાતાની હિસાબ તપાસણી કરાવવી જરૂરી છે) ની જોગવાઈઓ નિયમ 333 પ્રમાણે લાગુ પડે છે.

આવકવેરા ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ દ્વારા ભૂલથી ચૂકવેલ ચલણની રકમના રિફંડ અથવા પરતફેર માટેની વિનંતી પ્રક્રિયા કરી શકાતી નથી.
કરદાતાને નીચે મુજબ સલાહ આપવામાં આવે છે:

1. સુસંગત આકારણી વર્ષ/કર વર્ષ માટેના આવકવેરા રિટર્ન (ITR) માં રકમનો કર ક્રેડિટ તરીકે દાવો કરો, અથવા
2. ભૂલથી ચૂકવેલ કરના રિફંડ/સમાયોજન માટે અધિકારક્ષેત્ર આકારણી અધિકારી (AO) ને વિનંતી સબમિટ કરો.

આંશિક રીતે બનાવેલ ચલણ જ્યાં સુધી તેનો ચલણ સંદર્ભ નંબર (CRN) બની ન જાય ત્યાં સુધી “સેવ કરેલ ડ્રાફ્ટ” ટેબમાં રહે છે. CRN બન્યા પછી, તે “બનાવેલ ચલણ” ટેબમાં ખસેડવામાં આવે છે અને CRN બનાવ્યાની તારીખથી 15 દિવસ માટે માન્ય રહે છે. કરદાતા આ માન્યતા અવધિ દરમિયાન CRN માટે ચુકવણી શરૂ કરી શકે છે. જો આ અવધિમાં કોઈ ચુકવણી શરૂ કરવામાં ન આવે, તો CRN ની માન્યતા સમાપ્ત થઈ જશે અને કરદાતાએ ચુકવણી કરવા માટે નવો CRN બનાવવો પડશે.

જો 'અગ્રિમ કર' ની ચુકવણી માટે ચલણ (CRN) 16 માર્ચ અથવા તે પછી બનાવવામાં આવે, તો તેની માન્ય તારીખ ડિફોલ્ટ રૂપે તે નાણાકીય વર્ષની 31 માર્ચ સુધી નક્કી કરવામાં આવે છે.

“સુધી માન્ય” તારીખ એ એવી તારીખ છે કે જ્યાં સુધી ચલણ ફોર્મ (CRN) ચુકવણી કરવા માટે માન્ય રહે છે. “સુધી માન્ય” ની તારીખ પૂર્ણ થયા પછી, નહિ વપરાયેલ ચલણ ફોર્મ (CRN) ની સ્થિતિ “સમયસીમા સમાપ્ત” માં બદલાઈ જાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો CRN 1 એપ્રિલે બનાવવામાં આવે, તો તે 16 એપ્રિલ સુધી માન્ય રહેશે અને જો તે CRN વિરુદ્ધ ચુકવણી શરૂ કરવામાં ન આવે, તો 17 એપ્રિલે CRN ની સ્થિતિ “સમયસીમા સમાપ્ત” માં બદલાઈ જશે.

જો કોઈ કરદાતા "સુધી માન્ય" તારીખે અથવા તે પહેલાં અધિકૃત બેંકને ચુકવણી કરે છે અને બેંક કાઉન્ટર પર ચુકવણી માધ્યમ તરીકે 'ચેક'નો ઉપયોગ કરે છે, તો ચલણ "સુધી માન્ય" તારીખ વધારાના 90 દિવસ સુધી લંબાવવામાં આવશે.

જો 'અગ્રિમ કર' ની ચુકવણી માટે ચલણ ફોર્મ (CRN) 16 માર્ચ અથવા તે પછી બનાવવામાં આવે, તો તેની માન્ય તારીખ ડિફોલ્ટ રૂપે તે નાણાકીય વર્ષની 31 માર્ચ સુધી નક્કી કરવામાં આવે છે.

કરદાતા ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર લોગઈન પછી ઈ-ચુકવણી કર પેજ પર “બનાવેલ ચલણ” ટેબ અંતર્ગત બનાવેલ ચલણ (CRN) જોઈ શકે છે.

સમયસીમા સમાપ્ત થયેલ ચલણ (CRN) પણ ઈ-ચુકવણી કર પેજ પર બનાવેલ ચલણ ટેબ અંતર્ગત "સુધી માન્ય" ની તારીખથી 30 દિવસ માટે ઉપલબ્ધ રહેશે.

ના. એકવાર ચલણ (CRN) બની જાય પછી તેમાં ફેરફાર કરી શકાતા નથી. જોકે, અગાઉના ચલણ (CRN) માંથી માહિતીની નકલ કરીને નવું ચલણ બનાવી શકાય છે.

હા, કરદાતાએ ચલણ (CRN) બનાવતી વખતે ફરજિયાત રીતે ચુકવણીનું માધ્યમ પસંદ કરવું જરૂરી છે.

એકવાર ચલણ (CRN) બની જાય પછી, કરદાતા ચુકવણીનું માધ્યમ બદલી શકતા નથી.

જો કરદાતા અન્ય કોઈ માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી કરવા માંગતા હોય, તો નવું ચલણ (CRN) બનાવવું જરૂરી છે અને જૂના ચલણની સમયસીમા 15 દિવસ પછી સમાપ્ત થઈ જશે.

કર ચુકવણી પૂર્ણ થવા પર ચલણ રસીદ બનાવવામાં આવે છે. ચલણ રસીદમાં ચલણ ઓળખ નંબર (CIN), BSR કોડ અને ચુકવણીની તારીખ તથા અન્ય માહિતી શામેલ હોય છે. સાથે સાથે, CRN ની સ્થિતિ “ચુકવેલ” તરીકે “ચુકવણી ઇતિહાસ” ટેબ હેઠળ અપડેટ કરવામાં આવે છે. કરદાતા ચુકવણી ઇતિહાસમાંથી ચલણ રસીદ ડાઉનલોડ કરી અને જોઈ શકે છે.

ચલણ ઈ-ચુકવણી કર કાર્યક્ષમતાના “સેવ કરેલ ડ્રાફ્ટ” ટેબ હેઠળ સેવ કરવામાં આવે છે. છેલ્લે ડ્રાફ્ટ સેવ કર્યા પછી 15 દિવસની અંદર તેને સંપાદન અને CRN બનાવવા માટે ફરી મેળવી શકાય છે.

“ચુકવણી શરૂ થઈ નથી” સ્થિતિ દર્શાવે છે કે માન્ય ચલણ (CRN) બની ગયું હોવા છતાં ચુકવણી શરૂ થઈ નથી.

• કરદાતા ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પરથી ઓનલાઈન લેવડ-દેવડ શરૂ ન કરે ત્યાં સુધી આ સ્થિતિ નેટ બેન્કિંગ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા ચુકવણી ગેટવે માધ્યમ દ્વારા પસંદ કરાયેલ ઈ-ચુકવણીઓ માટે દર્શાવવામાં આવે છે.
• આ સ્થિતિ બેંક શાખા સમક્ષ કરદાતા દ્વારા ચુકવણી ન થાય ત્યાં સુધી બેંક કાઉન્ટર મધ્યમ પર ચુકવણી માટે પ્રદર્શિત થાય છે.
• આ સ્થિતિ RTGS/NEFT માધ્યમ માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (લાભાર્થી બેંક) દ્વારા કરની રકમ પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી પ્રદર્શિત થાય છે.

જ્યારે કરદાતા ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પરથી નેટ બેન્કિંગ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા ચુકવણી ગેટવે માધ્યમ દ્વારા CRN ની ચુકવણી શરૂ કરે છે ત્યારે “શરૂઆત કરી” સ્થિતિ દર્શાવવામાં આવે છે. એકવાર ચુકવણી શરૂ થઈ ગયા પછી, કરદાતા તેની સ્થિતિને લક્ષમાં લીધા વિના તે જ CRN ની ફરીથી ચુકવણી શરૂ કરી શકતા નથી. જો જરૂરી હોય તો, કરદાતા "નકલ" કાર્યક્ષમતાનો ઉપયોગ કરીને નવું ચલણ (CRN) બનાવી શકે છે.

ચુકવણી શરૂ થયા પછી જો નેટ બેંકિંગ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા ચુકવણી ગેટવે મારફતે ચુકવણી કરવામાં આવી હોય પરંતુ ચુકવણી શરૂ થયાના સમયથી 30 મિનિટની અંદર ચુકવણીકર્તાને બેંક તરફથી કોઈ પ્રતિભાવ પ્રાપ્ત ન થાય, તો આ સ્થિતિમાં બેંક તરફથી કોઈ પ્રતિભાવ નહીં સ્થિતિ પ્રદર્શિત થાય છે.

જો બેંક તરફથી કોઈ પ્રતિભાવ ના મળે અને ચુકવનારના ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડી લેવામાં આવે, તો કરદાતાને એક દિવસ રાહ જોવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ બેંક સાથે CRN ને સુસંગત કરશે અને તે મુજબ CRN ની સ્થિતિ અપડેટ કરશે. જો CRN ની સ્થિતિ હજુ પણ અપડેટ ન થાય, તો કરદાતાને તેમની બેંકનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

ચુકવણી શરૂ થયા પછી જો નેટ બેંકિંગ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા ચુકવણી ગેટવે માધ્યમથી ચુકવણી કરવામાં આવી હોય, પરંતુ ચુકવણીકર્તા બેંક તરફથી ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલને ચુકવણી નિષ્ફળ સ્થિતિ પ્રાપ્ત થાય, તો “ચુકવણી નિષ્ફળ” સ્થિતિ પ્રદર્શિત થાય છે.

જો CRN ની પ્રદર્શિત સ્થિતિ “ચુકવણી નિષ્ફળ” હોય અને કરદાતાના ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડી લેવામાં આવે, તો કરદાતાને તેમની બેંકનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

જો ચુકવણી બેંક કાઉન્ટર પર ચુકવણી કરો માધ્યમ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવે અને કરદાતા બેંકના કાઉન્ટર પર ચુકવણી કરે ત્યારે “બેંક ક્લિયરન્સની રાહ જોઈ રહ્યા છીએ” સ્થિતિ પ્રદર્શિત થાય છે. બેંક દ્વારા ચુકવણીના ઉપકરણની સફળ પતાવટ થયાની પુષ્ટિ કર્યા બાદ સ્થિતિ “ચુકવેલ” તરીકે અપડેટ કરવામાં આવશે.

આ સ્થિતિ નેટ બેંકિંગ માધ્યમ હેઠળ પૂર્વ-અધિકૃત ઉધાર લેવડ-દેવડ માટે પ્રદર્શિત થાય છે, જેમાં કરદાતા દ્વારા પસંદ કરાયેલ ચુકવણીની નિર્ધારિત તારીખ પ્રદર્શિત થાય છે. ચુકવણીની પ્રાપ્તિના આધારે નિર્ધારિત તારીખે આ સ્થિતિ અપડેટ કરવામાં આવશે.

જો બેંક દ્વારા ઈ-ફાઈલિંગને આપવામાં આવેલ CIN વિગત (ચુકવણી પુષ્ટિકરણ વિગત) ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ વિગત સાથે મેળ ખાતી ના હોય, તો આ સ્થિતિ કોઈપણ ચુકવણી માધ્યમ માટે પ્રદર્શિત થાય છે. સમાધાન બાદ ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલને યોગ્ય વિગત પ્રાપ્ત થયા પછી આ સ્થિતિ અપડેટ કરવામાં આવશે.

કરદાતા દ્વારા “બેંક કાઉન્ટર પર ચુકવણી કરો” માધ્યમ દ્વારા ચુકવણી કરવા માટે રજૂ કરાયેલ ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ/ચેક અમાન્ય થાય ત્યારે આ સ્થિતિ પ્રદર્શિત થાય છે.

ચલણ (CRN) બનાવ્યા પછી, તે બન્યાની તારીખથી 15 દિવસ માટે માન્ય રહે છે. આ માન્યતા અવધિ સમાપ્ત થયા પછી ન વપરાયેલ CRN ની સ્થિતિ સમાપ્ત થઈ જાય છે. કરદાતા આ માન્યતા અવધિમાં CRN સામે ચુકવણી શરૂ કરી શકે છે.

જો કોઈ કરદાતા 'બેંક કાઉન્ટર પર ચુકવણી કરો' નો ઉપયોગ કરતી વખતે CRN ની સમાપ્તિ પહેલાં અધિકૃત બેંકને ચુકવણી કરે, તો ચલણની માન્યતા અવધિ વધારાના 90 દિવસ સુધી લંબાવવામાં આવશે.

જો કરદાતા નેટ બેન્કિંગ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા પેમેન્ટ ગેટવે માધ્યમો દ્વારા શરૂ કરાયેલ લેવડ-દેવડ રદ કરે છે તો આ સ્થિતિ પ્રદર્શિત થાય છે.

ચુકવણી નેટ બેંકિંગ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા ચુકવણી ગેટવે માધ્યમો દ્વારા કરવામાં આવી હોય ત્યારે ચુકવણીકર્તા દ્વારા બેંક તરફથી ચુકવણીના પુષ્ટિકરણની રાહ જોવામાં આવી રહી હોય ત્યારે આ સ્થિતિ પ્રદર્શિત થાય છે.

કરદાતા દ્વારા ચુકવણી સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવે અને બેંક તરફથી પુષ્ટિકરણ પ્રાપ્ત થાય ત્યારે આ સ્થિતિ પ્રદર્શિત થાય છે.

આ માધ્યમમાં ચુકવણી અધિકૃત બેંકોની નેટ બેન્કિંગ સુવિધા દ્વારા કરી શકાય છે. જો કરદાતાઓ કોઈપણ અધિકૃત બેંકમાં બેંક ખાતું ધરાવતા હોય, તો કર ચુકવણી માટે આ માધ્યમનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આ માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી કરવા માટે કોઈ લેવડ-દેવડ શુલ્ક/ફી લાગુ પડતી નથી.

જો બેંક આ સેવા પ્રદાન કરતી હોય, તો કરદાતા નેટ બેન્કિંગ માધ્યમનો ઉપયોગ કરીને પોતાના બેંક ખાતામાંથી કર ચુકવણીનું ડેબિટ શેડ્યૂલ કરી શકે છે. પરંતુ, નિર્ધારિત ચુકવણી તારીખ ચલણ (CRN) માં ઉલ્લેખિત “સુધી માન્ય” તારીખના દિવસે અથવા તે પહેલાં હોવી આવશ્યક છે. જો કરદાતા નેટ બેંકિંગ માધ્યમનો ઉપયોગ કરીને પછીની તારીખ માટે ચુકવણી શેડ્યૂલ કરવાનું પસંદ કરે છે, તો તેણે/તેણીએ કર ચુકવણીની તારીખે પસંદ કરેલા બેંક ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ હોવાની ખાતરી કરવી જોઈએ.

આ માધ્યમમાં ચુકવણી ફક્ત અધિકૃત બેંકોની નેટ બેન્કિંગ સુવિધા મારફતે જ કરી શકાય છે. જે કરદાતાઓ પાસે અન્ય બેંકમાં ખાતું હોય તેઓ NEFT/RTGS માધ્યમ અથવા ચુકવણી ગેટવે અંતર્ગત નેટ બેન્કિંગ માધ્યમનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. NEFT/RTGS અથવા ચુકવણી ગેટવે માધ્યમમાં બેંક શુલ્ક લાગુ પડી શકે છે.

કરદાતા CRN ની સ્થિતિ 30 મિનિટ પછી ફરીથી તપાસી શકે છે કારણ કે બેંક તરફથી ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલને પ્રતિભાવ મળ્યા બાદ તે અપડેટ થઈ શકે છે.
જો નિર્ધારિત સમય દરમિયાન આવો કોઈ પ્રતિભાવ પ્રાપ્ત ન થાય, તો કરદાતાને એક દિવસ સુધી રાહ જોવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો CRN ની સ્થિતિ હજુ પણ અપડેટ ન થાય, તો કરદાતાને બેંકનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

આ માધ્યમમાં, પસંદગીની અધિકૃત બેંકોના ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા ચુકવણી કરી શકાય છે જે તેમના પોતાના ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા કરવેરા ચુકવણી પ્રદાન કરે છે. આ માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી કરવા માટે કોઈ લેવડ-દેવડ શુલ્ક/ફી લાગુ પડતી નથી. અન્ય બેંકોના ડેબિટ કાર્ડ માટે, કૃપા કરીને "ચુકવણી ગેટવે" માધ્યમનો ઉપયોગ કરો. જો કે, ચુકવણી ગેટવે માધ્યમ હેઠળ વધારાનો ચુકવણી ગેટવે શુલ્ક લાગુ થઈ શકે છે.

આ માધ્યમમાં, એવી પસંદગીની અધિકૃત બેંકોના ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા ચુકવણી કરી શકાય છે જે તેમના પોતાના ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા સંગ્રહ પ્રદાન કરે છે. અન્ય બેંકોના ડેબિટ કાર્ડ માટે, કૃપા કરીને "ચુકવણી ગેટવે" માધ્યમનો ઉપયોગ કરો.

હા, કર ચુકવણી બેંકમાં ચૂકવણી કરો (કાઉન્ટર પર) અને બેંક કાઉન્ટર પર RTGS/NEFT માધ્યમ દ્વારા કરી શકાય છે. જોકે, ચલણ (CRN) માત્ર ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલની ઈ-ચુકવણી કર કાર્યક્ષમતા દ્વારા જ બનાવવું આવશ્યક છે. ઓફલાઈન માધ્યમ હેઠળ કર ચુકવણી માટે હાથથી ભરેલ ચલણ ફોર્મ (CRN) માન્ય નથી.

નોંધ લો કે “બેંકમાં ચૂકવણી કરો” માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી કંપની કરદાતા અથવા કંપની સિવાયના એવા વ્યક્તિ દ્વારા ઉપયોગમાં લઈ શકાતી નથી, જેમના પર અધિનિયમ, 2025 ની કલમ 63 (કરદાતાઓએ તેમના ખાતાની હિસાબ તપાસણી કરાવવી જરૂરી છે) ની જોગવાઈઓ નિયમ 333 મુજબ લાગુ પડે છે, તેઓ દ્વારા કર ચુકવણીના બેંક માધ્યમનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી

ઓવર ધ કાઉન્ટર માધ્યમ (OTC) માં, કરદાતા ફક્ત CRN બનાવતી વખતે પસંદ કરેલી અધિકૃત બેંકની કોઈપણ શાખામાં ઑફલાઇન માધ્યમ (ચેક/ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ/રોકડ) માં કર ચુકવણી કરી શકે છે. આ માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી કરવા માટે કોઈ લેવડ-દેવડ શુલ્ક/ફી લાગુ પડતી નથી.

અધિકૃત બેંકો સિવાયની બેંકો માટે, કરદાતા પાસે RTGS/NEFT માધ્યમ દ્વારા ચુકવણી કરવાનો વિકલ્પ છે.

હા, કરદાતા “બેંકમાં ચૂકવણી કરો” માધ્યમ દ્વારા ચેક/ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ દ્વારા ચુકવણી કરી શકે છે. આવકવેરા વિભાગ ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ/ચેક દ્વારા કરવામાં આવતી કર ચુકવણીની રકમ પર કોઈ મર્યાદા લાદતું નથી. પરંતુ, સંબંધિત અધિકૃત બેંકની આંતરિક નીતિ અનુસાર આ ઉપ-માધ્યમો દ્વારા કર ચુકવણી માટે મર્યાદા હોઈ શકે છે.

હા, કરદાતા ઓવર ધ કાઉન્ટર (OTC) દ્વારા રોકડમાં ચુકવણી કરી શકે છે. જોકે, રોકડ દ્વારા કર ચુકવણી ચલણ ફોર્મ (CRN) દીઠ મહત્તમ રૂ. 10,000 સુધી મર્યાદિત છે.

ઓવર ધ કાઉન્ટર (OTC) માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી કરવા માટે, ચલણ ફોર્મ (CRN) બનાવતી વખતે કરદાતાએ ચુકવણી કરવા માટે જે બેંક પસંદ કરવી હોય તે અધિકૃત બેંકોની યાદીમાંથી પસંદ કરવી જરૂરી છે. ચલણ ફોર્મ (CRN)બન્યા પછી,કરદાતાએ પસંદ કરેલ અધિકૃત બેંકની શાખામાં ચલણ ફોર્મ (CRN) ની એક છાપેલી અને હસ્તાક્ષરિત નકલ સાથે ચુકવણીનું ઉપકરણ/સાધન (ચેક/ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ/રોકડ) લઈને જવું જરૂરી છે

ચલણ ફોર્મ (CRN) ની માન્યતા અવધિ તેના બન્યાની તારીખથી 15 દિવસની હોય છે, એટલે કે જો CRN 1 એપ્રિલે બનાવવામાં આવે, તો તે 16 એપ્રિલ સુધી માન્ય રહેશે. કરદાતાએ આ સમય મર્યાદા અંદર પસંદ કરેલ અધિકૃત બેંકની શાખામાં ચુકવણીનું ઉપકરણ/સાધન રજૂ કરવું જરૂરી છે. જો કરદાતા ચલણ ફોર્મ (CRN) પર દર્શાવેલ માન્યતા અવધિની અંદર અધિકૃત બેંકમાં ચેક/ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ તરીકે ચુકવણીનું ઉપકરણ/સાધન રજૂ કરે, તો ચલણની માન્યતા તારીખ વધુ 90 દિવસ માટે આગળ વધારી દેવામાં આવશે.

જો ચેક/ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ દ્વારા બેંકમાં ચૂકવણી કરો માધ્યમથી કર ચુકવણી કરવામાં આવે, તો બેંક શાખામાં ઉપકરણ/સાધન રજૂ કરવાની તારીખને કર ચુકવણીની તારીખ ગણવામાં આવશે.

આ માધ્યમમાં, કર ચુકવણી એવી કોઈપણ બેંક દ્વારા કરી શકાય છે જે કર ચુકવણી માટે RTGS/NEFT સેવાઓ પ્રદાન કરે છે.

જો લાગુ પડે તો,બેંક શુલ્ક સંબંધિત, ઓરિજિનેટર બેંક (જે બેંક દ્વારા લાભકર્તાના ખાતામાં કર રેમિટન્સ કરવામાં આવશે) દ્વારા નિર્ધારિત નિયમ અને શરતોને આધીન રહેશે. બેંક શુલ્ક આદેશ ફોર્મમાં ઉલ્લેખિત કર રકમ ઉપરાંત હશે, અને આ શુલ્ક કોઈપણ રીતે આવકવેરા વિભાગને લાભ આપતા નથી.

ના, કરદાતા આ માધ્યમ હેઠળ ચુકવણી કરવા માટે રોકડનો ઉપયોગ કરી શકતા નથી.

આ માધ્યમમાં એક આદેશ ફોર્મ તૈયાર થાય છે જેમાં તે લાભકર્તા ખાતાની માહિતી હોય છે જેમાં કર રેમિટન્સ કરવું જરૂરી હોય છે. કરદાતાએ છાપેલું અને હસ્તાક્ષરિત આદેશ ફોર્મ લઈને બેંકમાં જવું અને ચુકવણીનું ઉપકરણ/સાધન (ચેક/DD) સાથે તેને સબમિટ કરવું જરૂરી છે.

કરદાતાઓ આ માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી રેમિટ કરવા માટે પોતાના બેંકની નેટ બેન્કિંગ સુવિધાનો પણ ઉપયોગ કરી શકે છે, જેમાં આદેશ ફોર્મમાં ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે લાભકર્તાને ઉમેરવામાં આવે છે અને ઉમેરાયેલા ખાતામાં રકમ ટ્રાન્સફર કરીને કર રેમિટન્સ કરવામાં આવે છે.

કરદાતાઓ આ માધ્યમ હેઠળ ચુકવણી કરવા માટે પોતાના બેંક ખાતાની નેટ બેન્કિંગ સુવિધાનો પણ ઉપયોગ કરી શકે છે (જો આવી સુવિધા તેમની બેંક દ્વારા આપવામાં આવતી હોય), જેમાં આદેશ ફોર્મમાં ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે લાભકર્તાને ઉમેરવામાં આવે છે અને ઉમેરાયેલા ખાતામાં રકમ ટ્રાન્સફર કરીને કર રેમિટન્સ કરવામાં આવે છે.

જ્યારે કોઈ કરદાતા કર ચુકવણીના માધ્યમ તરીકે RTGS/NEFT પસંદ કરે છે, ત્યારે આદેશ ફોર્મ ત્યારે તૈયાર થાય છે. તેમાં તે લાભકર્તાના ખાતા અંગેની વિગત રહેશે જેમાં કર રેમિટન્સ કરવાનું હોય છે.

આદેશ ફોર્મની માન્યતા અવધિ તેની તૈયાર થયાની તારીખથી 15 દિવસની હોય છે. RTGS/NEFT રેમિટન્સ ગંતવ્ય બેંક (Reserve Bank of India) સુધી “સુધી માન્ય” તારીખે અથવા તેના પહેલાં પહોંચવું જોઈએ જે આદેશ ફોર્મમાં દર્શાવેલ હોય છે. કોઈ પણ વિલંબના કિસ્સામાં RTGS/NEFT લેવડ-દેવડ મૂળ ખાતામાં પરત કરવામાં આવશે. મૂળ બેંકની જવાબદારી રહેશે કે RTGS/NEFT રેમિટન્સ લાભકર્તા ખાતામાં “સુધી માન્ય” તારીખ પહેલાં સારી રીતે પહોંચે અને કોઈ પણ વિલંબ માટે ન તો આવકવેરા વિભાગ ન તો ભારતીય રિઝર્વ બેંક જવાબદાર રહેશે.

હા, RTGS/NEFT લેવડ-દેવડ કરતી વખતે આદેશ ફોર્મમાં દર્શાવેલ મુજબ યોગ્ય વિગત દાખલ કરવાની જવાબદારી ઓરિજિનેટર બેંક/કરદાતા (ઓનલાઈન ટ્રાન્સફરના કિસ્સામાં)ની રહેશે. કોઈપણ વિસંગતતાના કિસ્સામાં, RTGS/NEFT લેવડ-દેવડ નકારવાને પાત્ર રહેશે અને આવી વિસંગતતામાંથી ઉદ્ભવતા કોઈપણ પરિણામ માટે આવકવેરા વિભાગ કે ભારતીય રિઝર્વ બેંક જવાબદાર રહેશે નહીં.

ચુકવણી ગેટવે એ ચુકવણીનું બીજું માધ્યમ છે, જે કરદાતાને ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ઈ-ચુકવણી કર સેવા સાથે સંકલિત ચુકવણી ગેટવે સાથે જોડાયેલા પસંદગીની બેંકોના નીચે મુજબના સાધનોનો ઉપયોગ કરીને કર ચુકવણી કરવા સક્ષમ બનાવે છે:

1. નેટ બેન્કિંગ
2. ડેબિટ કાર્ડ
3. ક્રેડિટ કાર્ડ
4. UPI

નોંધ: અધિકૃત બેંક દ્વારા ડેબિટ કાર્ડ અને નેટ બેન્કિંગ માધ્યમનો ઉપયોગ કરીને પ્રત્યક્ષ રૂપે કર ચૂકવવાનું પણ શક્ય છે.

ચુકવણી ગેટવે માધ્યમ દ્વારા કર ચુકવણી કરવા માટેની ફી/સેવા શુલ્ક બેંકના નિયમ અને શરત અનુસાર અને આ બાબતમાં RBI ની માર્ગદર્શિકા મુજબ રહેશે. એ નોંધવું જોઈએ કે ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ/આવકવેરા વિભાગ આવી કોઈ ફી વસૂલતો નથી. આવી શુલ્ક/ફી બેંક/ચુકવણી ગેટવેને જશે અને તે કરની રકમ ઉપરાંત રહેશે. જોકે, સરકારની માર્ગદર્શિકા મુજબ રૂપે દ્વારા સંચાલિત ડેબિટ કાર્ડ, યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) (BHIM-UPI), અને યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ ક્વિક રિસ્પોન્સ કોડ (UPI QR કોડ) (BHIM-UPI QR કોડ) દ્વારા કરવામાં આવતી ચુકવણી પર આવી કોઈ ફી/મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) શુલ્ક વસૂલવામાં આવશે નહીં.

આ ઉપરાંત, પોર્ટલના ‘ચુકવણી ગેટવે’ માધ્યમ હેઠળ તમામ એવી બેંકો માટે લેવડ-દેવડ ફી સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવે છે જે ચુકવણી ગેટવે સેવાઓ આપે છે.

જો કરદાતાના ખાતામાંથી રકમ ડેબિટ થઈ ગઈ હોય અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ પર શુલ્ક વસૂલેલ હોય પરંતુ CRN ની સ્થિતિ “ચુકવેલ” તરીકે અપડેટ ન થઈ હોય, તો કરદાતાએ 30 મિનિટ પછી CRN ની સ્થિતિ ફરી તપાસવી જોઈએ કારણ કે ચુકવણી ગેટવે તરફથી ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલને પ્રતિભાવ મળ્યા પછી સ્થિતિ અપડેટ થઈ શકે છે. જો નિર્ધારિત સમય દરમિયાન આવો કોઈ પ્રતિભાવ પ્રાપ્ત ન થાય, તો કરદાતાને એક દિવસ રાહ જોવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો ત્યારબાદ પણ CRN ની સ્થિતિ અપડેટ ન થાય, તો કરદાતાને સંબંધિત ચુકવનાર બેંકનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ઈ-ચુકવણી કર સેવા દ્વારા ઓનલાઈન ચુકવણી 24/7 ઉપલબ્ધ છે. જોકે, વધુ માહિતી માટે બેંકની વેબસાઈટની મુલાકાત લેવા સલાહ આપવામાં આવે છે.

PAN અને આકારણી વર્ષના સંયોજન માટે બાકી રહેલી બધી કર માંગણીઓ આવકવેરા પોર્ટલમાં લોગઇન કર્યા પછી ઈ-ચુકવણી કર સેવામાં ઉપલબ્ધ 'નિયમિત આકારણી કર તરીકે માંગણી ચુકવણી' ચુકવણી ટાઇલમાં આપમેળે ભરાઈ જશે. સુસંગત માંગણી પસંદ કરીને વિવિધ ઉપલબ્ધ માધ્યમ દ્વારા કર રેમિટન્સ કરી શકાય છે.
ઉપરાંત, કરદાતા લોગઇન પહેલા (ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલમાં લોગઇન કરતા પહેલા) અથવા લોગઇન પછી (ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલમાં લોગઇન કર્યા પછી) સુવિધા દ્વારા માંગના સંદર્ભ નંબર વિના નિયમિત નિર્ધારણ કર (400) તરીકે માંગણીની ચુકવણી કરી શકે છે.

હા, તમે ITR ફાઇલ કરતી વખતે પ્રત્યક્ષ રૂપે બાકી કર ચૂકવી શકો છો. ઓનલાઈન ITR પ્રવાહમાંથી રીડાયરેક્ટ કરવામાં આવે ત્યારે વિગતો ઈ-ચુકવણી કર સેવામાં આપમેળે ભરાઈ જાય છે. ચલણની ચુકવણી પછી, કૃપા કરીને ખાતરી કરો કે ચલણનો દાવો કરવા માટે ITR સબમિટ કરતા પહેલા ચુકવણીની વિગતો અચૂકપણે સંબંધિત અનુસૂચિમાં ભરેલી છે.

આવી કોઈ સમય મર્યાદા નથી. જોકે, તમને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તમે તમારા રેકોર્ડ માટે ચલણ તરત જ ડાઉનલોડ કરી લો.

આ કિસ્સામાં, કરદાતા ઉપલબ્ધ ચુકવણી ગેટવે માધ્યમ પસંદ કરી શકે છે અને ઉપલબ્ધતા અનુસાર અન્ય અધિકૃત બેંકના ડેબિટ કાર્ડ માધ્યમનો ઉપયોગ કરીને ચુકવણી કરી શકે છે.

આવકવેરા નિયમો 2026ના નિયમ 333 મુજબ, કરદાતાઓની નીચેની શ્રેણીઓ માટે કર ચુકવણી ઓનલાઈન કરવી ફરજિયાત છે :-
1. દરેક કંપની
2. વ્યક્તિ (કંપની સિવાય) જે આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 ની કલમ 63 ની જોગવાઈઓને આધીન છે.

ચુકવણી સફળ થયા બાદ, ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલમાં લોગઈન કર્યા પછી ઈ-ચુકવણી કર સેવા હેઠળ ચુકવણી ઈતિહાસ ટેબમાં ચલણ પ્રાપ્તિ હંમેશા ડાઉનલોડ માટે ઉપલબ્ધ રહે છે.

વિદ્યમાન કાયદાકીય માળખા અનુસાર, લઘુ શીર્ષ 500 અંતર્ગત કરવામાં આવેલી ચુકવણી માટે રિફંડની કોઈ જોગવાઈ નથી.

તમે આવકવેરા પોર્ટલ પર તમારા TAN ખાતામાં લોગઈન કરીને TDS/TCS ચુકવણી માટે ચલણ મેળવી શકો છો.

જો તમને ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ઈ-ચુકવણી કર સેવા સાથે કોઈ સમસ્યા અનુભવાય, તો તમે epay.helpdesk@incometax.gov.in અથવા efilingwebmanager@incometax.gov.in પર ઈમેઈલ મોકલી શકો છો અથવા નીચે આપેલ નંબર પૈકી કોઈ એક પર ઈ-ફાઈલિંગ કેન્દ્રને કૉલ કરી શકો છો:
1. 1800 103 0025
2. 1800 419 0025
3. +91-80-46122000
4. +91-80-61464700

અસ્વીકરણ: આ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો માત્ર માહિતી માટે છે. આ દસ્તાવેજમાં કોઈ પણ બાબત કાનૂની સલાહ તરીકે માન્ય નથી.