ଅପିଲ୍ ଏବଂ ସଂଶୋଧନ

ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଅଧୀନରେ ଥିବା ଅପିଲ୍, ସଂଶୋଧନ ଏବଂ ବୈକଳ୍ପିକ ବିବାଦ ସମାଧାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଧ୍ୟାୟଟି, ଏହି ଆଇନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିକାରମୂଳକ ଢାଞ୍ଚାକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ବା ଏକୀକୃତ କରୁଛି।

ଏଥିରେ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନର (ଅପିଲ୍‌ସ) ଏବଂ କମିଶନର (ଅପିଲ୍‌ସ) ଙ୍କ ନିକଟରେ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଥମ ଅପିଲ୍ (ଧାରା 356– 360), ଆପିଲେଟ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍‌ଙ୍କ ନିକଟରେ ଅପିଲ୍ (ଧାରା 361– 364), ହାଇକୋର୍ଟ ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିକଟରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅପିଲ୍ (ଧାରା 365– 368), ଏବଂ ସମୟସୀମା, ଆର୍ଥିକ ସୀମା ଓ ଅପିଲ୍‌ର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କିତ ସାଧାରଣ ପ୍ରାବଧାନଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି।

ଏହା ସହିତ, ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସକ୍ଷମ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସଂଶୋଧନ କ୍ଷମତା (ଧାରା 377– 378), ବିବାଦ ସମାଧାନ ସମିତି (DRC) ବ୍ୟବସ୍ଥା (ଧାରା 379), ଆଗୁଆ ଶୁଣାଣି ବା ମୀମାଂସା ଢାଞ୍ଚା (ବୋର୍ଡ ଫର୍ ଆଡଭାନ୍ସ ରୁଲିଂସ), ଏବଂ ଧାରା 375 ଓ 376 ମାଧ୍ୟମରେ ବାରମ୍ବାର ହେଉଥିବା ମକଦ୍ଦମାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି।

ନା, ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅପିଲ୍‌ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରମଶ୍ରେଣୀ ବା ସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା (appellate hierarchy) ରେ କୌଣସି ଗଠନମୂଳକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଅପିଲ୍‌ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରତିକାର ବା ଆଇନଗତ ସାହାଯ୍ୟର ମୂଳ ଢାଞ୍ଚା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି ଏବଂ ପୂର୍ବଭଳି ସମାନ କ୍ରମରେ ଜାରି ରହିଛି:

ଆୟକର ଅଧିକାରୀ → ଯୁଗ୍ମ ଆୟକର କମିଶନର (ଆପିଲ୍‌) / ଆୟକର କମିଶନର (ଆପିଲ୍‌) → ଆୟକର ଆପିଲେଟ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ (ITAT) → ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ହାଇକୋର୍ଟ) → ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ)

ଆପିଲେଟ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (ଅପିଲ୍ ଶୁଣାଣି କରୁଥିବା ଅଧିକାରୀ) ଙ୍କ କ୍ଷମତା — ଯେପରିକି କର ଆକଳନ (ଆସେସମେଣ୍ଟ) କୁ କାୟମ ରଖିବା, ହ୍ରାସ କରିବା, ବୃଦ୍ଧି କରିବା କିମ୍ବା ରଦ୍ଦ କରିବା, ଅତିରିକ୍ତ ଆଧାରକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ମାଗିବା, ଭୁଲ୍ ସଂଶୋଧନ କରିବା ଏବଂ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଆଧାରରେ ସ୍ଥଗିତାଦେଶ (ଷ୍ଟେ) ପ୍ରଦାନ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷମତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ଗତ ଢାଞ୍ଚା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଭଳି ସମାନ ରହିଛି।

ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ତୁଳନାରେ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଅଧୀନରେ ଅପିଲ୍ ଦାଖଲ କରିବାର ସମୟସୀମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି।

ନୂତନ ଅଧିନିୟମର ଧାରା 536(2)(e) ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ, କୌଣସି ଆୟକର ସଂସ୍ଥା/କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ, ଅପିଲ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ କିମ୍ବା ଅଦାଲତଙ୍କ ନିକଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଯେକୌଣସି ମାମଲାର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଜାରି ରହିବ ଏବଂ ତାହାର ସମାଧାନ ଏପରି କରାଯିବ, ଯେପରିକି ଏହି ନୂଆ ଅଧିନିୟମ ଲାଗୁ ହୋଇନାହିଁ। ସେହି ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଣଙ୍କର ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଅପିଲ୍‌ର ଶୁଣାଣି ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ପ୍ରାବଧାନ (ନିୟମ) ଅନୁସାରେ ଜାରି ରହିବ ଏବଂ ସେହି ଆଧାରରେ ହିଁ ଏହା ନିଷ୍ପତ୍ତିକୃତ ହେବ। ଏଥିପାଇଁ କୌଣସି ନୂଆ ଅପିଲ୍ ଦାଖଲ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ନୂତନ ଅଧିନିୟମର ଧାରା 536(2)(c) ଅନୁଯାୟୀ, 1 ଏପ୍ରିଲ 2026 ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କୌଣସି ଟିକସ ବର୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଦି 1 ଏପ୍ରିଲ 2026 କିମ୍ବା ତା’ ପରେ କୌଣସି ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହା ରଦ୍ଦ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଣା ଅଧିନିୟମର ପ୍ରାବଧାନ ଅନୁସାରେ କରାଯିବ। ସେହି ଅନୁଯାୟୀ, ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କୌଣସି ଅପିଲ୍ ଦାଖଲ କରାଯାଏ ଏବଂ ତାହା କର ମୂଲ୍ୟାୟନ ବର୍ଷ 2026–27 କିମ୍ବା ତା’ ପୂର୍ବର କୌଣସି ବର୍ଷ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ସେହି ଅପିଲ୍‌ର ବିଚାର ଓ ସମାଧାନ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହିଁ କରାଯିବ।

ନା। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 536(2)(କେ)ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଯଦି ନୂତନ ଅଧିନିୟମ ଲାଗୁ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ଅପିଲ୍, ସଂଶୋଧନ କିମ୍ବା ରେଫରେନ୍ସ ଦାଖଲ କରିବାର ସମୟସୀମା ପୂର୍ବରୁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥାଏ, ତେବେ କେବଳ ନୂଆ ଅଧିନିୟମରେ ଅଲଗା କିମ୍ବା ବର୍ଦ୍ଧିତ ସମୟସୀମା ଥିବା ଦର୍ଶାଇ ସେହି ପୁରୁଣା ଅଧିକାରକୁ ପୁନଃ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ତେବେ, ଯଦି ଅପିଲ୍‌କାରୀ ଏହା ପ୍ରମାଣିତ କରନ୍ତି ଯେ ଯଥେଷ୍ଟ ଚେଷ୍ଟା ଓ ସତର୍କତା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଅପିଲ୍ ଦାଖଲ କରିପାରିନଥିଲେ, ତେବେ ପୁରୁଣା ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନାର ଆଇନଗତ ପ୍ରତିକାର ମିଳିପାରେ। କିନ୍ତୁ, ଯଦି ଏହି ବିଳମ୍ବ ଅତ୍ୟଧିକ ଅବହେଳା ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ କିମ୍ବା କୌଣସି ଯଥାର୍ଥ କାରଣ ଦର୍ଶାଯାଇ ନଥାଏ, ତେବେ ବିଳମ୍ବ କ୍ଷମା ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରାଯାଇପାରେ।

ଏହି ଭୁଲ୍ ସଂଶୋଧନ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ପ୍ରାବଧାନ (ନିୟମ) ଅନୁସାରେ ହିଁ କରାଯିବ। ଭୁଲ୍ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେଉଛି ମୂଳ ଅପିଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଏକ ଅଂଶ ବା ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିରନ୍ତରତା। ନୂତନ ଆଇନର ଧାରା 536(2)(c) ଏବଂ (e) ଅନୁଯାୟୀ, 01.04. 2026 ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କୌଣସି କର ବର୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ମାମଲାର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଭୁଲ୍ ସଂଶୋଧନ ଏବଂ ଏହାର ସମୟସୀମା ସହିତ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ନିୟମାବଳୀ ଅନୁସାରେ ହିଁ ଜାରି ରହିବ।

ହଁ, ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ଧାରା 246(2) ଏବଂ 246(3) ର ପ୍ରାବଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହିଭଳି ଅପିଲ୍ (ଆପତ୍ତି) ଗୁଡ଼ିକୁ ଜେସିଆଇଟି(ଏ)ଙ୍କ ଠାରୁ ସିଆଇଟି(ଏ)ଙ୍କ ପାଖକୁ କିମ୍ବା ଏହାର ଓଲଟା ସିଆଇଟି(ଏ)ଙ୍କ ଠାରୁ ଜେସିଆଇଟି(ଏ) ଙ୍କ ପାଖକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇପାରିବ। ନୂତନ ଅଧିନିୟମରେ ଏହି ସମାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଧାରା 356(3)(a) ଏବଂ ଧାରା 356(3)(b) ଅନ୍ତର୍ଗତ ରହିଛି।

ଯଦି ITAT (ଆୟକର ଆପିଲେଟ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍) କର ମୂଲ୍ୟାୟନ ବର୍ଷ 2023 –24 ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କୌଣସି ମାମଲାକୁ 01.04.2026 ରିଖ କିମ୍ବା ତା’ ପରେ ପୁନର୍ବିଚାର ପାଇଁ ଫେରସ୍ତ ପଠାନ୍ତି , ତେବେ ସେହି ପୁନର୍ବିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ଅନୁଯାୟୀ ହିଁ ପରିଚାଳିତ ହେବ। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 536(2)(c) ଏବଂ (e) ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ, 01.04.2026 ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ମାମଲା ପୁରୁଣା (ରଦ୍ଦ ହୋଇଥିବା) ଅଧିନିୟମ ଅନୁସାରେ ଚାଲୁ ରହିବ ଏବଂ ଫଇସଲା କରାଯିବ, ଯେମିତି କି ନୂଆ ଅଧିନିୟମ ଲାଗୁ ହିଁ ହୋଇନାହିଁ। ITAT ଦ୍ୱାରା ମାମଲା ଫେରସ୍ତ ପଠାଯିବା କେବଳ ମୂଳ କର ମୂଲ୍ୟାୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ ବିଶେଷ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ନୂଆ ଆଇନ ଅଧୀନରେ କୌଣସି ନୂତନ ମାମଲା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, କର ମୂଲ୍ୟାୟନ ଅଧିକାରୀ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ଏବଂ ମୂଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ପାଳନ କରି ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବେ।

ଯେହେତୁ ଏହି କର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଆଦେଶଟି କର ମୂଲ୍ୟାୟନ ବର୍ଷ 2024-25 ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତେଣୁ ଏହି ଅପିଲ୍‌ଟି ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେବ ଏବଂ ନୂତନ ଅଧିନିୟମ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଦାଖଲ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହି ଅପିଲ୍‌ଟିକୁ 1961 ଅଧିନିୟମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଦେଶ ମିଳିବାର 30 ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ହେବ।

ଏହିଭଳି ଅପିଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଣା ଅଧିନିୟମ ଅଧୀନରେ ଚାଲୁ ରହିବ ଏବଂ ପୁରୁଣା ଅଧିନିୟମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ହିଁ ଏହାର ଫଇସଲା କରାଯିବ
ପୁରୁଣା ଅଧିନିୟମର ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଜଣେ କରଦାତାଙ୍କର କୌଣସି ଅପିଲ୍ (ଆପତ୍ତି)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଚାରାଧୀନ ଅଛି
ଆୟକର ଆପିଲେଟ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ (ITAT) ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କର ମୂଲ୍ୟାୟନ ବର୍ଷ 2021 –22 ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ସେହି ଅପିଲ୍‌ର ନିଷ୍ପତ୍ତି କରାଯିବ
ପୁରୁଣା ଅଧିନିୟମର ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି, ନୂତନ ଅଧିନିୟମ ଅନୁସାରେ ନୁହେଁ।

ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ଅଧୀନରେ, ବାରମ୍ବାର ହେଉଥିବା ମାମଲା ବା ଆଇନଗତ ବିବାଦକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥିଲା, ଯାହା ହେଉଛି ଧାରା 158A ଏବଂ ଧାରା 158AB। ଧାରା 158A ରେ କରଦାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ କରଦାତା ନିଜେ ଏକ ଘୋଷଣାନାମା ଦେଇପାରୁଥିଲେ ଯେ ସମାନ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ (ବିବାଦ) ମାନ୍ୟବର ହାଇକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ଅଛି ଏବଂ ସେ ସେହି ଅଦାଲତଙ୍କ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ମାନିବା ପାଇଁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଧାରା 158AB ବିଭାଗୀୟ କଲିଜିୟମ (ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମଣ୍ଡଳୀ) କୁ ଅପିଲ୍ ଦାଖଲ କରିବା ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ କରୁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ସମାନ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ହାଇକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ରହିଥିଲା। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଅଧୀନରେ, ଏହି ଦୁଇଟି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଧାରା 375 ଏବଂ 376 ଭାବରେ ପୁନର୍ଗଠିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧିକ ସରଳ ଓ ସୁଗମ କରାଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଳ ଢାଞ୍ଚାରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇନାହିଁ।

ନା, ଉଭୟ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ମାମଲା ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସର୍ତ୍ତ ସମାନ ରହିଛି। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ଧାରା 158A ଏବଂ 158AB ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ କେବଳ ସେତିକିବେଳେ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରୁଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ମାମଲାରେ ସେହି ସମାନ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ (ବିବାଦ) ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେହି ସମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ମାନ୍ୟବର ହାଇକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ରହୁଥିଲା। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 375 ଏବଂ 376 ରେ ମଧ୍ୟ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନର ସମାନତା ଏବଂ ଏହା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟିକ ମଞ୍ଚ (ଅର୍ଥାତ୍ ହାଇକୋର୍ଟ ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ) ରେ ବିଚାରାଧୀନ ରହିବାର ଏହି ମୂଳ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ବଜାୟ ରଖାଯାଇଛି। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ରେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ଯେ, ଏହିଭଳି ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲା ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 କିମ୍ବା ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଆଇନ ଅଧୀନରେ ହୋଇଥାଇପାରେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆଇନଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିରନ୍ତରତା ବଜାୟ ରହିବ।

ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ଅନ୍ତର୍ଗତ, କର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କିମ୍ବା ଅପିଲ୍‌ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ମାମଲାଟି କର ମୂଲ୍ୟାୟନ ଅଧିକାରୀ କିମ୍ବା ଅପିଲ୍‌ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥାଏ, ସେହି ସମୟରେ ଧାରା 158A ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରୁଥିଲା। ଅପରପକ୍ଷରେ, କମିଶନର (ଅପିଲ୍‌) କିମ୍ବା ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍‌ଙ୍କ ଆଦେଶ ବିରୋଧରେ ବିଭାଗ ଆଗକୁ ଆଉ ଏକ ଅପିଲ୍‌ ଦାଖଲ କରିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ସ୍ଥିର କରିବା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଧାରା 158AB କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ମଧ୍ୟ ସମାନ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ବଜାୟ ରଖିଛି; ଏହାର ଧାରା 375 ରେ କରଦାତା-ଚାଳିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ଯାହା କର ଆକଳନ କିମ୍ବା ଅପିଲ୍‌ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲାଗୁ ହେବ, ଏବଂ ଧାରା 376 ରେ ଏକ କଲେଜିୟମ୍‌-ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ଯାହା ଆଗକୁ ଅପିଲ୍‌ ଦାଖଲ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲାଗୁ ହେବ। ଅତଏବ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବା ଲାଗୁ କରିବାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପୂର୍ବ ଆଇନ ସଦୃଶ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି।

ହଁ, କରଦାତାଙ୍କ ସ୍ୱୀକୃତି ବା ସହମତିର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଉଭୟ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ଜାରି ରହିଛି। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ଧାରା 158A ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କରଦାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଏକ ଘୋଷଣାନାମା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସମାନ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଆସିବାକୁ ଥିବା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ମାନିବା ପାଇଁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ଧାରା 158AB ରେ ମଧ୍ୟ ଅପିଲ୍‌କୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପୂର୍ବରୁ ସେହି ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନର ସମାନତାକୁ କରଦାତା ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। ସେହିପରି, ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଅଧୀନରେ ମଧ୍ୟ ଧାରା 375 କରଦାତାଙ୍କ ଘୋଷଣାନାମା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ଧାରା 376 ରେ ଅପିଲ୍ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପୂର୍ବରୁ ସେହି ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନର ସମାନତା ଉପରେ କରଦାତାଙ୍କ ସହମତି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ, ଏହି ବିଷୟରେ (ପୁରୁଣା ଏବଂ ନୂଆ ଆଇନ ମଧ୍ୟରେ) କୌଣସି ମୌଳିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ।

ବିବାଦ ସମାଧାନ ସମିତି (DRC) ର ସାଂଗଠନିକ ଢାଞ୍ଚାରେ କୌଣସି ମୌଳିକ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଧରଣର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 379 ମୁଖ୍ୟତଃ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ଧାରା 245MA କୁ ହିଁ ପୁନଃ-ପ୍ରଣୟନ (ଆଉଥରେ ଲାଗୁ) କରୁଛି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଯୋଗ୍ୟତା ମାପଦଣ୍ଡ, ଆର୍ଥିକ ସୀମା (ଆୟର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବା ଭାରିଏସନ୍ 10 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ଏବଂ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିବା ମୋଟ ଆୟ 50 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ), ଏବଂ ଜରିମାନା ଛାଡ଼ କରିବା ସହ ଅପରାଧିକ ମାମଲାରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବାର କ୍ଷମତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସମାନ ରହିଛି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଭଳି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛି। ଏହି ନୂତନ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଇନର ସ୍ଥାନୀକରଣ, ଲେଖାଗତ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଏବଂ ଧାରାଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟାଗତ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଅଟେ।

ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 379(2) ଅଧୀନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଜରିମାନା ଛାଡ଼ କିମ୍ବା ମାମଲାରୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ବ୍ୟତୀତ, ବିବାଦ ସମାଧାନ ସମିତି (DRC) ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଦେଶରେ ଥିବା ଟ୍ୟାକ୍ସ ଆକଳନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଗୁଡ଼ିକରେ ସଂଶୋଧନ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଦେଶରେ ଥିବା ଟ୍ୟାକ୍ସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର DRC ପାଖରେ ରହିଛି।

ନା। କେବଳ 01.04.2026 ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂକ୍ରମଣ କାଳ (ଟ୍ରାଞ୍ଜିସନ୍) କାରଣରୁ ବିବାଦ ସମାଧାନ ସମିତି (DRC) ର ପ୍ରାବଧାନଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ନାହିଁ। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଏବଂ ସଂକ୍ରମଣକାଳୀନ ପ୍ରାବଧାନ (ସେଭିଂସ ଆଣ୍ଡ ଟ୍ରାଞ୍ଜିସନାଲ୍ ପ୍ରୋଭିଜନ୍ସ) ବଳରେ, ନୂତନ ଆଇନ ଲାଗୁ ହେବା ପୂର୍ବର କର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡ଼ିକ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପରିଚାଳିତ ହେବା ଜାରି ରହିବ। ସେହି ଅନୁଯାୟୀ, DRC ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟତା ସମ୍ପୃକ୍ତ କର ବର୍ଷକୁ ପରିଚାଳିତ କରୁଥିବା ଅଧିନିୟମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ; ଏବଂ ଏହି ସଂକ୍ରମଣ କାଳ, 1961 ଅଧିନିୟମ ଅଧୀନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ 2025 ଅଧିନିୟମ ଅଧୀନରେ DRC ର ସହାୟତା ନେବାକୁ କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବର୍ଦ୍ଧିତ ଅଧିକାର ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ।

ହଁ — ନୀତିଗତ ଭାବେ, ଉଭୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ ଅଟେ, କାରଣ 1961 ଅଧିନିୟମର ଧାରା 144C (2025 ଅଧିନିୟମର ଧାରା 275(1)) ଅଧୀନରେ ଥିବା ଏକ ଚିଠା ଆଦେଶ (ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଅର୍ଡର), DRC (ବିବାଦ ସମାଧାନ ସମିତି) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ "ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଦେଶ"ର ସଂଜ୍ଞା ପରିସରଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ତେବେ, DRC ର ଉପଲବ୍ଧତା ଆଇନଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ସର୍ତ୍ତାବଳୀ (ଯେପରିକି ଆର୍ଥିକ ସୀମା ବା ମୋନିଟାରୀ ଥ୍ରେସହୋଲ୍ଡ, ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରକୃତି, ଗୁରୁତର ଅପରାଧର ଅନୁପସ୍ଥିତି ଇତ୍ୟାଦି) ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତେଣୁ, ଯଦିଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହି ସଂଜ୍ଞା ଉଭୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକାଠି ଆସିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରତିକାର ବୈକଳ୍ପିକ ଅଟେ (ଅର୍ଥାତ୍ ଗୋଟିକ ବଦଳରେ ଅନ୍ୟଟି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ) ଏବଂ ଏହା ଏକାସଙ୍ଗେ ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଜଣେ କରଦାତା ଏକ ସମୟରେ ଉଭୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସହାୟତା ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।

ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଅଧୀନରେ ଅଗ୍ରିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ମୌଳିକ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତି ଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ନୂତନ ଆୟକର ଅଧିନିୟମରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପୂର୍ବର ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961(ଫାଇନାନ୍ସ ଆକ୍ଟ, 2021 ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଶୋଧିତ ରୂପ) ର ଧାରା 245N ରୁ 245W ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ରିତ, ପୁନଃ-କ୍ରମାଙ୍କିତ ଏବଂ ସରଳୀକୃତ କରାଯାଇଛି

ଧାରା 536(2)(e) ଏବଂ (j) ର ପ୍ରାବଧାନ ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି ଆଇନ ରଦ୍ଦ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମୟରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଭାବିତ ନ ହୋଇ ପୂର୍ବପରି ଜାରି ରହିବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଥିରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଏକ ବିଚାରାଧୀନ ଅଗ୍ରିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆବେଦନ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଚଳିତ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ଗଠିତ ସକ୍ଷମ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜାରି ରହିବ। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଅଗ୍ରିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୌଣସି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ।

ହଁ, ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ଧାରା 263(2) ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରଦତ୍ତ ସମୟ ସୀମା (ଲିମିଟେସନ୍) ସମାପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ। ଧାରା 536(2)(c) ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବ କର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ 1.04.2026 ପରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧୀନରେ କରାଯିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ତେବେ, ଯଦି ସମୟ ସୀମା ସମାପ୍ତ ହୋଇସାରିଛି, ତେବେ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏହାକୁ ପୁନଃ ପ୍ରଚଳିତ (ରିଭାଇଭ୍) କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଆୟକର ମୂଲ୍ୟାୟନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଆଦେଶ ଉଭୟ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ରାଜସ୍ୱ ସ୍ୱାର୍ଥର ପରିପନ୍ଥୀ/କ୍ଷତିକାରକ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଯେଉଁ ମୂଳ କ୍ଷେତ୍ରାଧିକାର ସର୍ତ୍ତ ରହିଛି, ତାହା ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961ର ଧାରା 263 ଭଳି ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 377 ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିବ।

ବାହ୍ୟ ସୀମାବଦ୍ଧତା କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ମୌଳିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ଧାରା 263 ଏବଂ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 377(4) — ଏହି ଉଭୟ ଅଧୀନରେ, ଯେଉଁ ଆଦେଶର ସଂଶୋଧନ (ରିଭିଜନ୍) କରାଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେହି ଆଦେଶ ପାରିତ ହୋଇଥିବା ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ତାରିଖଠାରୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ସଂଶୋଧନ କ୍ଷମତାର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ତେବେ, ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ଏହି ସମୟସୀମା ଗଣନା କରିବାର ପଦ୍ଧତିକୁ ଆହୁରି ପରିଷ୍କାର ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି। ଯେଉଁଠି ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସ୍ଥଗିତ (ଷ୍ଟେ) ଥିବା ସମୟ କିମ୍ବା ପୁନଃ-ଶୁଣାଣି (ଧାରା 129 ଅନୁଯାୟୀ) ସମୟକୁ ବାଦ୍ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା, ସେଠାରେ ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 (ଧାରା 377(6)) ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ସେହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଛି ଯାହାକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯିବ — ଯେପରିକି ପୁନଃ-ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ବ୍ୟୟ ହୋଇଥିବା ସମୟ ଏବଂ କୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିବା ଅବଧି। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଧାରା 377(7) ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ 60-ଦିନର ସର୍ବନିମ୍ନ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅବଧି (ରେସିଡ୍ୟୁଆଲ୍ ପିରିୟଡ୍) ନିୟମ ଆଣିଛି; ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ବାଦ୍ ଦେବା ପରେ ଯଦି ସଂଶୋଧନ ଆଦେଶ ପାରିତ କରିବା ପାଇଁ ବାକି ଥିବା ସମୟ 60 ଦିନରୁ କମ୍ ହେଉଥିବ, ତେବେ ତାହା ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତ ଭାବେ 60 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।

ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ଧାରା 264 ଅନୁଯାୟୀ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଏବଂ 01.04.2026 ସୁଦ୍ଧା ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଏକ ପୁନରାବର୍ତ୍ତନ ଆବେଦନର ଫଇସଲା ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 1961 ର ପ୍ରାବଧାନ ଅନୁସାରେ କରାଯିବ। ଆୟକର ଅଧିନିୟମ, 2025 ର ଧାରା 536(2)(ସି) ଏବଂ (ଇ) ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ନୂତନ ଅଧିନିୟମ ଲାଗୁ ହେବା ତାରିଖ ସୁଦ୍ଧା ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଯେକୌଣସି ପ୍ରକ୍ରିୟା (ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମିଶାଇ) ସେହିଭଳି ଜାରି ରହିବ ଏବଂ ତାର ଫଇସଲା କରାଯିବ, ଯେମିତି କି ନୂଆ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଧାରା 264 ଅଧୀନରେ ଥିବା ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେଉଛି ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇଥିବା (ରଦ୍ଦ ହୋଇଥିବା) ପୁରୁଣା ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ବୈଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଏବଂ ଏହାର ଅଧିକାର, ପରିସର, ସମୟସୀମା ଓ କ୍ଷମତା ସେହି ପୁରୁଣା ଅଧିନିୟମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପରିଚାଳିତ ହେବ।