1. આકારણી વર્ષ 2021-22 માટે ITR-2 ફાઈલ કરવા માટે કોણ પાત્ર છે?
ITR-2 વ્યક્તિઓ અથવા HUF દ્વારા ફાઈલ કરી શકાય છે જેઓ:

• ITR-1 (સહજ) ફાઈલ કરવા માટે પાત્ર નથી
• વ્યાપાર અથવા વ્યવસાયના નફા અને લાભથી આવક ન હોવી જોઈએ અને ની પ્રકારમાં વ્યાપાર અથવા વ્યવસાયના નફા અને લાભથી આવક થતી નથી:
  • વ્યાજ
  • પગાર
  • બોનસ
  • ભાગીદારી પેઢીમાંથી તેમના દ્વારા, અથવા તેમના કારણે કોઈપણ નામ દ્વારા, પ્રાપ્ત થયેલ, કમિશન અથવા મહેનતાણું
• જો જોડવામાં આવતી આવક ઉપરની કોઈપણ શ્રેણીમાં આવે છે – તો જીવનસાથી, સગીર બાળક વગેરે., જેવી અન્ય વ્યક્તિની આવક, તેની આવક સાથે જોડવી.

2. આકારણી વર્ષ 2021-22 માટે ITR-2 ફાઈલ કરવા માટે કોણ પાત્ર નથી?
ITR-2 કોઈપણ વ્યક્તિગત અથવા HUF દ્વારા દાખલ કરી શકાતું નથી, જેની વર્ષ માટે કુલ આવક જેમાં વ્યાપાર અથવા વ્યવસાયથી નફા અને લાભથી થતી આવક શામેલ છે, અને જેની પાસે ના સ્વરૂપમાં પણ આવક છે:

• વ્યાજ
• પગાર
• બોનસ
• ભાગીદારી પેઢીમાંથી તેમના દ્વારા, અથવા તેમના કારણે કોઈપણ નામ દ્વારા, પ્રાપ્ત થયેલ, કમિશન અથવા મહેનતાણું.

3. પૂર્વ વર્ષોની તુલનામાં ITR-2 માં શું ફેરફાર છે?
આકારણી વર્ષ 2021-22 ના ITR-2 માં, તમે કલમ 115BAC અંતર્ગત નવા કર અમલીકરણની પસંદગી કરવાનું પસંદ કરી શકો છો. કૃપા કરીને નોંધ લેશો કે કલમ / 115BAC કલમ હેઠળ નવા કર અમલીકરણની પસંદગી માટેનો વિકલ્પ કલમ / 139(1) કલમ હેઠળ માત્ર વળતર ફાઈલ કરવાની નિયત તારીખ સુધી જ ઉપલબ્ધ રહેશે.

4. મારે ITR-2 ફાઈલ કરવા શું દસ્તાવેજોની જરૂર છે?

1. જો તમારી પાસે પગારની આવક હોય, તો તમારે તમારા નિયોક્તા દ્વારા જારી કરાયેલ ફોર્મ 16ની આવશ્યકતા છે.
2. જો તમે ફિક્સ ડિપોઝિટ અથવા બચત બેંક ખાતાં પર વ્યાજ મેળવ્યું હોય અને તેમાંથી જ TDS બાદ કરવામાં આવ્યો હોય, તો તમારે TDS પ્રમાણપત્રની જરૂર છે જેમકે., કપાતકર્તાઓ દ્વારા જારી કરાયેલ ફોર્મ 16A.
3. પગાર તેમજ પગાર સિવાયના TDS પર ચકાસણી કરવા માટે તમારે ફોર્મ 26AS ની આવશ્યકતા પડશે. ફોર્મ 26AS ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પરથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે.
4. જો તમે ભાડાના પરિસરમાં રહેતા હોવ, તો તમારે HRA ની ગણતરી માટે ભાડા ચુકવેલ પાવતીઓની આવશ્યકતા છે (જો તમે તમારા નિયોક્તા તે જ સબમિટ ન કર્યું હોય તો).
5. જો તમારી પાસે શેરમાં કોઈ મૂડી લાભ થતી લેવડ-દેવડ છે, તો તમારે, મૂડી લાભની ગણતરી માટે જો કોઈ હોય તો, એક વર્ષ દરમિયાન શેર અથવા સિક્યોરિટીના મૂડી લાભ / નુકશાનના નિવેદન પત્રકની જરૂર રહેશે.
6. વ્યાજના આવકની રકમની ગણતરી કરવા માટે તમને તમારી બેંક પાસબુક, ફિક્સ ડિપોઝિટ પાવતીઓ ( FDRs) ની જરૂર પડશે.
7. જો તમને તમારી ભાડે આપેલ ગૃહ ની મકાન મિલકતમાંથી ભાડું પ્રાપ્ત થયું છે, તો તમારે ગૃહ મિલકતમાંથી આવકની ગણતરી કરવા માટે તમારા ભાડૂઆત / સ્થાનિક કર ચુકવણી / ઉધાર લીધેલી મૂડી પર વ્યાજની વિગતો (જો કોઈ હોય તો) આવશ્યક છે.
8. જો તમે ચાલુ વર્ષ દરમિયાન થયેલા કોઈપણ નુકસાનના ખર્ચનો દાવો કરવા માંગતા હો, તો તમને નુકસાન દર્શાવતા સુસંગત દસ્તાવેજોની જરૂર પડશે.
9. જો તમે ગત વર્ષના નુકસાનનો દાવો કરવા માંગતા હો, તો તમારે કહેવાતું નુકસાન જાહેર કરતી, ગત વર્ષથી સુસંગત ITR-V ની નકલની આવશ્યકતા રહેશે.
10. જો તમારા ફોર્મ 16માં સમાન સમાવિષ્ટ ના હોય તો 80C, 80D, 80G, 80GG / કલમ હેઠળ તમારે કર બચત કપાતનો દાવો કરવા માટે, દસ્તાવેજો અથવા પુરાવા જેવા કે જીવન અને આરોગ્ય વીમા પાવતીઓ, દાન પાવતીઓ, ભાડાની પાવતીઓ, ટ્યુશન ફીની પાવતીઓ વગેરેની આવશ્યકતા પણ રહેશે.

5. મારું ITR ફાઈલ કરતી વખતે સમસ્યાઓ ટાળવા માટે મારે કઈ સાવચેતી રાખવી જોઈએ?
તમારું વળતર ફાઈલ કરવામાં અને તમારું વળતર મેળવવામાં સમસ્યાઓ ટાળવા માટે, તમારે સુનિશ્ચિત કરવું આવશ્યક છે કે તમે નિમ્નલિખિત કર્યું છે:

• આધાર અને PAN સાથે લિંક કરો.
• તમારા બેંક ખાતાંને પહેલાંથી માન્ય કરવામાં આવ્યું હતું જ્યાં તમે તમારું રિફંડ પ્રાપ્ત કરવા માંગો છો.
• ફાઈલ કરતા પહેલા યોગ્ય ITR પસંદ કરો; અન્યથા ફાઈલ કરેલ રિટર્ન ખામીયુક્ત માનવામાં આવેલ ગણાશે અને તમારે સાચા ફોર્મનો ઉપયોગ કરીને સુધારેલા ITR ફાઈલ કરવાની આવશ્યકતા હેશે.
• ઉલ્લેખિત સમયરેખાની અંદર રિટર્ન ફાઈલ કરો.
• તમાર રિટર્નની ચકાસણી કરવા - તમે ઈ-ચકાસણી પસંદ કરી શકો છો( ભલામણ કરેલ વિકલ્પ – હમણાં ઈ-ચકાસણી માટે ) જે તમારું ITR ચકાસણી કરવાનો સરળ માર્ગ છે.

6. શું કલમ / 87A હેઠળ HUF / પેઢી છૂટ માટે દાવો કરી શકે છે?

7. હું બિન-નિવાસી છું. શું હું કલમ / 87A હેઠળ છૂટનો દાવો કરી શકું છું?

8. મારી પાસે બે ગૃહો છે. એક ફાર્મહાઉસ છે જેની હું દર અઠવાડિયે મુલાકાત કરું છું, અને બીજું મારું નિવાસસ્થાન છે. શું આ બંને નિવાસ સ્થાનોને સ્વ-વ્યવસાયી તરીકે માનવામાં આવી શકે છે?
આકારણી વર્ષ 2019-20 સુધી, તમે ફક્ત એક મિલકત સ્વ-વ્યવસાયી મિલકત તરીકે દાવો કરી શકો છો અને અન્ય સંપત્તિને ભાડે આપેલ ધારવામાં આવશે. આકારણી વર્ષ 2020-21 પછી, ફક્ત બંને ગૃહોને નિવાસી હેતુ માટે સ્વ-વ્યવસાયી કરેલી સંપત્તિ તરીકે માનવામાં આવી શકે છે જે ચોક્કસ શરતોને પૂર્ણ થવાને આધિન છે.

9. વર્ષના ભાગ માટે સ્વ-વ્યવસાયી કરેલ અને વર્ષના ભાગ માટે ભાડે આપેલ મિલકતમાંથી આવકની ગણતરી કેવી રીતે કરવી ?
આ કિસ્સામાં, મકાન મિલકતમાંથી આવક શીર્ષ અંતર્ગત કર માટે વસૂલવામાં આવતી આવકની ગણતરીના હેતુ માટે, આવી મિલકતને આખા વર્ષ દરમિયાન ભાડે આપેલ મિલકત તરીકે ગણવામાં આવશે અને આવક તે મુજબ ગણવામાં આવશે. જો કે, આવી મિલકતના કિસ્સામાં કરપાત્ર આવકની ગણતરી કરતી વખતે, વાસ્તવિક ભાડુ ફક્ત ભાડે આપેલ સમયગાળા માટે ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.

10. મૂડી વધારા શીર્ષ અંતર્ગત કર માટે શું આવક વસૂલવામાં આવે છે?
વર્ષ દરમિયાન કર પર વસૂલેલ મૂડી સંપત્તિના સ્થાનાંતરણથી ઉત્પન્ન થતા કોઈપણ નફા અથવા લાભ મૂડી વધારા શીર્ષ અંતર્ગત કર પર વસૂલવામાં આવે છે.

11. મૂડી સંપત્તિનો અર્થ શું છે?
નો સમાવેશ કરવા માટે આવક વેરા અધિનિયમ, 1961 ની કલમ 2(14) અંતર્ગત મૂડી સંપત્તિની વ્યાખ્યા આ મુજબ છે :
 

• કરદાતા દ્વારા રાખવામાં આવેલી કોઈપણ પ્રકારની સંપત્તિ, કરદાતાના વ્યાપાર અથવા વ્યવસાય સાથે જોડાયેલ નથી.
• FII દ્વારા રાખવામાં આવેલી કોઈપણ સિક્યોરિટી કે જે SEBI અધિનિયમ, 1992 (અમુક બાકાતને આધિન) અંતર્ગત બનાવેલા નિયમો અનુસાર આવી સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ કરે છે.

12. લાંબી અવધિ મૂડી સંપત્તિ શબ્દનો અર્થ શું છે?

• કોઈ પણ મૂડી સંપત્તિ તેના સ્થાનાંતરણની તારીખ અગાઉ તરત જ 36 મહિનાથી વધુ અવધિ માટે રાખવામાં આવે છે, તેને લાંબા ગાળાની મૂડી સંપત્તિ તરીકે માનવામાં આવશે. જો કે, શેર (ઈક્વિટી અથવા પ્રેફરન્સ)જેવી અમુક સંપત્તિના સંદર્ભમાં,જે ભારતમાં માન્યતા પ્રાપ્ત સ્ટોક એક્સચેંજમાં, ઈક્વિટી - ઓરિએન્ટેડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડના એકમોમાં સૂચિબદ્ધ છે, ડિબેન્ચર્સ અને શૂન્ય કૂપન એકમો જેવી સૂચિબદ્ધ સિક્યુરીટી, જે રાખવાનો સમયગાળો 36મહિના ને બદલે12 મહિનાનો માનવામાં આવે છે.
• કંપનીમાં અસૂચિબદ્ધ શેરના કિસ્સામાં, રાખવાનો સમયગાળો 36 મહિનાને બદલે 24 મહિનાનો માનવામાં આવે છે.
• આકારણી વર્ષ 2018-19 થી શરુ, સ્થાવર મિલકત (જમીન અથવા ભવન અથવા બંને હોવાને કારણે)રાખવાનો સમયગાળો 36 મહિનાને બદલે 24 મહિના તરીકે ગણવામાં આવશે.

13.આવકવેરા કાયદા મુજબ, મૂડી સંપત્તિના સ્થાનાંતરણ પર ઉદ્ભવતા વધારો મૂડી વધારો શીર્ષક હેઠળ કર પર વસૂલવામાં આવે છે. આવકવેરા ના કાયદા મુજબ સ્થાનાંતરણ એટલે શું ?
સામાન્ય રીતે, સ્થાનાંતરણ/હસ્તાંતરણ એટલે વેચાણ, જો કે, આવકવેરા અધિનિયમ 1961, સ્થાનાંતરણ/હસ્તાંતરણની કલમ 2(47)મુજબ, મૂડી સંપત્તિના સંબંધમાં, તેમાં શામેલ છે:

• સંપત્તિ નું વેચાણ, વિનિમય અથવા ત્યાગ ;
• મૂડી સંપત્તિના સંબંધમાં કોઈપણ અધિકારોને સમાપન;
• સંપત્તિ નું ફરજિયાત સંપાદન;
• મૂડી સંપત્તિનું વેચાણ માટેના માલમાં રૂપાંતરણ;
• શૂન્ય કૂપન બોન્ડની પરિપક્વતા અથવા વિમોચન/વળતર;
• સંપત્તિના સ્થાનાંતરણ અધિનિયમ1882, ની કલમ 53A માં ઉલ્લેખિત પ્રકૃતિના કરારના ભાગના પ્રભાવમાં ખરીદદારને સ્થાવર મિલકતોનો કબજો આપવાની મંજૂરી;
• કોઈપણ વ્યવહાર કે જેમાં સ્થાવર મિલકત સ્થાનાંતરિત (અથવા આનંદ ને સક્ષમ ) કરવાની અસર હોય; અથવા
• કોઈ સંપત્તિ કોઈ રસ લેવો અથવા તેનાથી છૂટા થવું અથવા તેમાં ભાગ લેવો અથવા કોઈપણ રીતે કોઈ પણ સંપત્તિમાં કોઈ રસ ઉભો કરવો.

14. મૂડી નુકસાનને આગળ ધપાવવા અને સેટ કરવાના સંબંધમાં આવકવેરા કાયદા હેઠળ ઘડવામાં આવેલી જોગવાઈઓ શું છે?

• જો એક વર્ષ દરમિયાન આવેલી મૂડી લાભ શીર્ષક હેઠળની ખોટને તે જ વર્ષે સમાયોજિત કરવામાં આવતી નથી, તો પછી બિનજરૂરી મૂડી નુકસાન આવતા વર્ષે પણ આગળ ધપાવી શકે છે.
• ત્યારબાદના વર્ષ (ઓ) માં, આવી ખોટ ફક્ત મૂડી લાભના શીર્ષક હેઠળ કર માટે વસૂલવામાં આવતી આવકની સામે સમાયોજિત થઈ શકે છે, જો કે, લાંબા ગાળાના મૂડી નુકસાનને ફક્ત લાંબા ગાળાના મૂડી લાભો સામે સમાયોજિત કરી શકાય છે. ટૂંકા ગાળાના મૂડી નુકસાનને લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ તેમજ ટૂંકા ગાળાના મૂડી લાભ સામે સમાયોજિત કરી શકાય છે..
• આ ખોટ જે વર્ષમાં નુકસાન થયું છે તે પછી ના તરત જ આવતા આઠ વર્ષ માટે આગળ વધારી શકાય છે.
• આવી ખોટ ફક્ત ત્યારે જ આગળ ધપાવી શકાય છે જ્યારે આવક / વળતર જે વર્ષમાં નુકસાન થયું હોય તે વર્ષ ની વળતર આપવાની નિયત તારીખ પર અથવા તે પહેલાં આપેલ હોય, કલમ / 139(1) હેઠળ સુચવ્યા મુજબ.