ई-पडताळणी कशी करावी

1. मला ई-पडताळणी का करावी लागेल?
परतावा फाइलिंग प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी आपल्याला आपल्या आयकर विवरणपत्राची पडताळणी करणे आवश्यक आहे. निर्धारित वेळेत पडताळणी न केल्यास, ITR ला अवैध मानले जाते. ई-पडताळणी हा आपल्या ITR ची पडताळणी करण्याचा सर्वात सोयीस्कर आणि त्वरित मार्ग आहे.

आपण इतर विनंत्या / प्रतिसाद / सेवा ई-प्रमाणित करून संबंधित प्रक्रिया यशस्वीरित्या पूर्ण करू शकता, ज्यामध्ये पुढील प्रमाणीकरणसुद्धा अंतर्भूत आहे:

आयकर फॉर्म (ऑनलाइन पोर्टलद्वारे/ऑफलाइन उपयुक्ततेद्वारे)
ई-कार्यवाही
परतावा पुन्हा जारी करण्यासाठी विनंत्या
दुरुस्तीची विनंती
देय तारखेनंतर ITR फाइल करण्यात विलंबाबद्दल माफी
सेवा विनंत्या (ERI द्वारे सबमिट केलेले)
ITR बल्कमध्ये अपलोड करत आहे (ERI द्वारे)

2. मला माझ्या विवरणपत्रांची ई-पडताळणी करता येईल असे विविध मार्ग कोणते आहेत?
आपण पुढील गोष्टीचा वापर करून आपला परतावा ऑनलाइन ई-पडताळणी करू शकता:

आधारसह नोंदणीकृत मोबाइल नंबरवरील OTP, किंवा
आपल्या पूर्व-प्रमाणित बँक खात्याद्वारे जनरेट केलेला EVC, किंवा
आपल्या पूर्व-प्रमाणित डिमॅट खात्याद्वारे जनरेट केलेला EVC, किंवा
ATM द्वारे EVC (ऑफलाइन पद्धत) किंवा
नेट बँकिंग किंवा
डिजिटल स्वाक्षरी प्रमाणपत्र (DSC).

3. मी 120 पेक्षा जास्त दिवसांपूर्वी माझे विवरणपत्र फाइल केले आहे. मी अजूनही माझ्या परताव्याची ऑनलाइन पडताळणी करू शकतो का?
होय. विलंबाचे योग्य कारण देऊन आपल्याला विलंब माफ करण्याची विनंती (सेवा विनंती उपयोगकर्ता पुस्तिका पहा) सबमिट करणे आवश्यक आहे. परंतु आयकर विभागाद्वारा माफी विनंती मंजूर केल्यानंतरच परतावा पडताळणी केला जाईल.

4. अधिकृत स्वाक्षरी करणारा / प्रतिनिधी निर्धारिती माझ्या वतीने विवरणपत्राची ई-पडताळणी करू शकतो का?
होय. निर्धारितीच्या वतीने अधिकृत स्वाक्षरी करणारा / प्रतिनिधी निर्धारिती विवरणपत्र ई-पडताळणी खालीलपैकी कोणत्याही एका पद्धतीने करू शकतो:

आधार OTP: अधिकृत स्वाक्षरी करणारा/निर्धारितीच्या प्रतिनिधीच्या आधार नोंदणीकृत मोबाइल नंबरवर OTP पाठवला जाईल.
नेट बँकिंग: नेट बँकिंगद्वारे जनरेट केलेले EVC हे अधिकृत स्वाक्षरी करणारा/प्रतिनिधी निर्धारितीच्या ई-फाइलिंग पोर्टलवर नोंदणीकृत मोबाइल नंबरवर आणि ईमेल ID वर पाठवले जाईल.
बँक खाते / डिमॅट खाते EVC: पूर्व-प्रमाणित केलेले आणि EVC सक्षम केलेले बँक खाते/डिमॅट खात्याद्वारे जनरेट केलेले EVC हे अधिकृत स्वाक्षरी करणारा/प्रतिनिधी निर्धारितीच्या ई-फाइलिंग पोर्टलवर नोंदणीकृत मोबाइल नंबरवर आणि ईमेल ID वर पाठवले जाईल.

5. माझी ई-पडताळणी पूर्ण झाली आहे हे मला कसे समजेल?
जर आपण आपल्या विवरणपत्राची ई-पडताळणी करत असाल तर

व्यवहार ID सह यशस्वी झाल्याचा संदेश दर्शवला जाईल.
ई-फाइलिंग पोर्टलवर नोंदणीकृत असलेल्या आपल्या ईमेल ID वर ईमेल पाठवला जाईल

जर आपण अधिकृत स्वाक्षरी करणारा / प्रतिनिधी निर्धारिती असाल तर:

व्यवहार ID सह यशस्वी झाल्याचा संदेश दर्शवला जाईल.
यशस्वीपणे पडताळणी झाल्यांनतर, अधिकृत स्वाक्षरी करणारा / प्रतिनिधी निर्धारितीच्या प्राथमिक ईमेल ID वर आणि ई-फाइलिंग पोर्टलवर नोंदणीकृत असलेल्या आपल्या इमेल ID वर पुष्टीकरणाचा संदेश पाठवला जाईल

6. विलंबासबंधी माफीच्या अर्जाची विनंती मला कधी फाइल केली पाहिजे?
120/30 दिवसांनंतरही आपण आपल्या विवरणपत्राची पडताळणी केलेली नाही हे लक्षात येताच माफीची विनंती फाइल करण्याची सूचना केली जाते.

महत्त्वाची टीप:

कृपया नोंद घ्या की, दिनांक 29.07.2022 रोजीच्या अधिसूचना क्रमांक 5/2022 द्वारे, 01/08/2022 पासून ई-पडताळणी किंवा ITR-V सबमिट करण्याची वेळ-मर्यादा उत्पन्नाचे विवरणपत्र भरण्याच्या तारखेपासून 30 दिवसांची असेल.

तथापि, जर परतावा 31.07.2022 रोजी किंवा त्यापूर्वी फाइल केला गेला असेल तर आधीची 120 दिवसांची मर्यादा लागू राहील.

7. माझा नोंदणीकृत मोबाइल नंबर आधारमध्ये अपडेट केलेला नाही, तरीही मला आधार OTP वापरून माझ्या विवरणपत्र पडताळणी करता येईल का?
नाही, आधार OTP वापरून आपल्या विवरणपत्राची ई-पडताळणी करण्यासाठी आपल्याला मोबाइल नंबर आधारसह अपडेट करावा लागेल.

8. माझे डिमॅट खाते/बँक खाते निष्क्रिय आहे, मला या खात्यासह माझ्या विवरणपत्राची ई-पडताळणी करता येईल का?
नाही, आपल्याकडे सक्रिय डिमॅट खाते/बँक खाते असले पाहिजे जे ई-फाइलिंग पोर्टलवर पूर्व-प्रमाणित आणि EVC सक्षम असले पाहिजे जेणेकरून आपले डिमॅट खाते/बँक खाते वापरून आपल्या विवरणपत्राची ई-पडताळणी करता येईल.

9. ई-पडताळणी करण्यास विलंब झाल्यास, कोणताही दंड आकारला जाईल का?
जर आपण योग्य वेळेत पडताळणी केले नाही तर आपल्या परताव्यास फाइल केलेला नाही असे मानले जाईल आणि ते आयकर अधिनियम, 1961 अंतर्गत ITR फाइल न करण्याच्या सर्व परिणामांना ओढून घ्याल. तथापि, आपण योग्य कारण देऊन पडताळणीवर विलंबासाठी माफीची विनंती करू शकता. अशा विनंतीच्या प्रस्तुतीकरणानंतरच, आपण आपल्या विवरणपत्राची ई-पडताळणी करू शकता. तथापि, सक्षम आयकर प्राधिकरणाकडून माफी विनंती मंजूर झाल्यानंतरच परतावा वैध मानले जाईल.

10. EVC म्हणजे काय?
इलेक्ट्रॉनिक पडताळणी कोड (EVC) हा 10-अंकी अक्षरांक कोड आहे जो आपल्या ई-पडताळणी प्रक्रियेदरम्यान ई-फाइलिंग पोर्टल / बँक खाते / डिमॅट खाते (जशी स्थिती असेल त्याप्रमाणे) यासह नोंदणीकृत असलेल्या मोबाइल नंबर आणि ईमेल ID वर पाठवला जातो. त्याची वैधता ते जनरेट केल्यापासून 72 तासांची आहे.

11. ITR-V नाकारल्यास काय करावे?
आपण आपल्या ई-फाइलिंग डॅशबोर्डवर नाकारण्याचे कारण पाहू शकता. आपण दुसरा ITR-V पाठवू शकता किंवा ITR ची ऑनलाइन ई-पडताळणी करणे निवडू शकता.

12. ई-पडताळणीचे लाभ काय आहेत?

आपल्याला आपल्या ITR-V ची प्रत CPC, बंगळूरूला पाठवण्याची गरज नाही.
आपल्या ITR ची पडताळणी लगेच होते जेणेकरून ITR-V च्या पाठवण्यात विलंब होत नाही.
आपण पुढीलपैकी कोणतीही एक पद्धत वापरून ई-पडताळणी करू शकता - आधार OTP/ EVC (पूर्व-प्रमाणित बँक/डिमॅट खाते वापरून) / नेट बँकिंग / डिजिटल स्वाक्षरी प्रमाणपत्र (DSC).

13. आपल्या विवरणपत्राची ई-पडताळणी करणे अनिवार्य आहे का?
नाही. आपण फाइल केलेल्या ITR ची पडताळणी करण्यासाठी ई-पडताळणी हा एक मार्ग आहे. आपण आपल्या फाइल केलेल्या ITR याची पडताळणी करण्यासाठी दोनपैकी एक पद्धत निवडू शकता:

विवरणपत्र ऑनलाइन ई-पडताळणी, किंवा
आपण योग्यरित्या स्वाक्षरी केलेल्या ITR-V ची प्रत्यक्ष प्रत CPC, बंगळूरूला पाठवा.

14. मी ITR फाइल केले आहे आणि ITR-V ची प्रत्यक्ष प्रत CPC कडे पाठवली आहे. तथापि, मला CPC कडून एक सूचना प्राप्त झाली आहे की, त्यांना ITR-V मिळालेला नाही आणि फाइल करण्याच्या तारखेपासून 120/30 दिवस झाले आहेत. मला काय करता येईल?
आपण माफीची विनंती फाइल केल्यानंतर आपण आपल्या ITR ची ऑनलाइन ई-पडताळणी करू शकता.

15. लॉग इन पूर्व ई-पडताळणी आणि लॉग इन नंतर ई-पडताळणी यांमध्ये काय फरक आहे?
आपण ई-फाइलिंग पोर्टलवर लॉग इन करण्यापूर्वी किंवा लॉग इन केल्यानंतर फाइल केलेल्या ITR ची ई-पडताळणी करू शकता. यामध्ये केवळ एकच फरक आहे तो म्हणजे लॉग इन पूर्व सेवा वापरताना, आपल्याला आपण फाइल केलेल्या ITR चे तपशील (PAN, निर्धारण वर्ष आणि पोचपावती नंबर) ITR ची ई-पडताळणी करताना प्रदान करावे लागतील. आपण लॉग इन केल्यानंतर सेवा निवडली तर, आपण ITR च्या ई-पडताळणीपूर्वी असे तपशील प्रदान करण्याऐवजी फाइल केलेल्या ITR चे संबंधित नोंदी निवडू शकता.

16. डिजिटल स्वाक्षरी प्रमाणपत्र वापरून मला माझ्या ITR ची ई-पडताळणी करता येईल का?
होय. DSC हा ई-पडताळणी करण्याचा एक मार्ग आहे. तथापि, आपण आपले ITR फाइल केल्यानंतर लगेचच डिजिटल स्वाक्षरी प्रमाणपत्र (DSC) वापरून ई-पडताळणी करू शकता.

जर आपण आयकर विवरणपत्र सबमिट करताना नंतर ई-पडताळणी करा पर्यायाची निवड केली असेल तर ई-पडताळणी करण्याचा प्राधान्यकृत पर्याय म्हणून आपण DSC निवडू शकणार नाही.